04 (112), Ապրիլ, 2018

Հայրենադարձություն vs հայապահպանություն



Հայկ ԽԱՆՈՒՄՅԱՆ

ԼՂՀ ԱԺ պատգամավոր
Ստեփանակերտ

Եվրոպայի հայ համայնքներ այցը կարող է շատ հաճախ տխուր տպավորություն թողնել: Շատ քաղաքներում կարելի է գտնել համայնքային խոշոր շինություններ, որոնք շաբաթվա մեջ մի քանի ժամ են ընդամենն օգտագործվում: Ընդհանուր առմամբ, համայնքային կառույցներն ավելի շուտ իրենցից ներկայացնում են մշակութային-կրթական խմբակներ, որոնց ազդեցությունը, սակայն, գնալով նվազում է: Ուժեղագույն կառույցները մնում են ավանդական եկեղեցիները, ինչպես նաև Հայ հեղափոխական դաշնակցությունը, որի գործունեությունն առավելապես նկատելի է Հայ Դատի գրասենյակների և մշակութային տների տեսքով: Դաշնակցության «մրցակից» խոշորագույն կառույցը՝ Հայ Բարեգործական Ընդհանուր Միությունը, թեև շարունակում է բազմաթիվ ծրագրեր իրականացնել, այնուամենայնիվ, չունի նախկին հզորությունը: Կազմակերպության հեղինակությունն առավելապես տուժել է Կիպրոսի «Մելգոնյան» վարժարանի փակումից հետո:  Շատ համայնքներում, հատկապես Մերձավոր Արևելքի կենսունակ համայնքներում, ստեղծված է ուժեղ համայնքային-կրոնական բյուրոկրատիա, որն իր գլխավոր նպատակն է հռչակել հայապահպանությունը: …>>>

Հայաստան-Սփյուռք. «կենացների դիվանագիտությունից» դեպի ընդհանուր շահեր


Դավիթ ՍՏԵՓԱՆՅԱՆ
Լրագրող
Երևան

Հայաստանի և Սփյուռքի հարաբերություններում հիմնարար խնդիրների առկայությունը, թերևս, գաղտնիք չէ ոչ մեկի համար: Ու գնալով դժվարանում է դրանց քողարկումը Համահայկական համաժողովներում հնչող ամպագոռգոռ հայրենասիրական ճառերով: Ընդսմին, Հայաստանի անվտանգության արտաքին և հատկապես ներքին մարտահրավերների, կամ էլ Սիրիայի մեր հայրենակիցների հետ տեղի ունեցածի համապատկերում շատ ավելի խելամիտ կլիներ ոչ թե քողարկել այդ խնդիրները, այլ ջրի երես հանել դրանք՝ լուծելու համար: Արտաքին և ներհայկական սպառնալից միտումների խորապատկերում սա առաջնահերթություն է դառնում: Առավել ևս, որ սեփական հնարավորությունները Սփյուռքի հնարավորություններին ճիշտ համակցելու պարագայում Հայաստանը միանգամայն կարող է դառնալ միջազգային քաղաքականության գործոն: Եւ ամենակարևորը՝ այդ ամենը հնարավոր է անել Հայաստան-Արցախ-Սփյուռք եռամիասնության բոլոր բաղկացուցիչ մասերի շահերի հաշվառումով: …>>>

Բեյրութի հայերի տները

Կամ՝ ինչպե՞ս պիտի ապրի սփյուռքը



Սագո ԱՐԵԱՆ

Լրագրող
Երևան

Բեյրութում  ապրող    շատ  հայերի  տներում  կախված էին  Արարատ   լեռը պատկերող    կտավներ: Ամեն  ուրախ  առիթի  մեր  ծանոթները կենաց էին բարձրացնում  ու   ազգային երգեր  երգելով՝ նայում Արարատին:

Սառը  պատերազմի տարիներն էին, որի հետևանքով  էլ Հայաստանի հանդեպ   հետաքրքրությունը  միանշանակ չէր   բոլոր  կողմերի   համար: Մինչ  «առաջադիմական»  պիտակով  հայտնի   հայերը    Խորհրդային Հայաստանն էին ջատագովում,  մյուս կողմում Դաշնակցական շրջանակների  կարևոր մի մասը վերապահումներով  էր  նայում Հայաստանին: …>>>

Այնճար հայավանը, կամ՝ Լիբանանի Մուսալեռը

 


Խորեն ԳՐԻԳՈՐՅԱՆ

Ազգագրագետ
Երևան

 

Սույն հոդվածում ներկայացված են դիտարկումներ, որոնք կատարվել են դաշտային հետազոտական աշխատանքների ընթացքում Լիբանանի Այնճար հայկական ավանում (2015-2018թթ.) Գալուստ Գյուլբենկյան հիմնադրամի, Բեյրութի Հայկազյան Համալսարանի և The National Association for Armenian Studies and Research (NAASR) աջակցությամբ:

Այնճարը գյուղական համայնք է, որը գտնվում է Լիբանանում և ընկած է Բեքքայի հովտում: Բնակավայրը հիմնադրվել է (1939-1941թթ.) Թուրքիայի Ալեքսանդրետի-Իսկենդերունի սանջակի (ներկայիս Հաթայի նահանգի) Սվեդիայի (ներկայիս Սամանդաղի) հայկական գյուղերի բնակիչների կողմից՝ ֆրանսիացիների օժանդակությամբ:

…>>>

Հայոց ցեղասպանությունից հետո Թուրքիայի տարածքում մնացած հայերն ամենաքիչը գիտեին ցեղասպանության մասին


Հրանուշ ԽԱՌԱՏՅԱՆ

Ազգագրագետ
Երևան

Վերջին քսան տարիների ընթացքում շատ է խոսվում Հայոց ցեղասպանության շրջանում իսլամացած հայերի, նրանց ինքնության, թվաքանակի, նրանց նկատմամբ հայ ժողովրդի և Հայաստանի Հանրապետության բռնելիք դիրքի հարցերի շուրջ: Սա նոր խոսույթ է, չնայած հայերի իսլամացման, այդ թվում՝ զանգվածային իսլամացման երևույթը նոր բան չէ: …>>>

Հայ ազգային ինքնությունը և Սփյուռքի գործոնը գլոբալացվող աշխարհում

(էթնոհոգեբանական տեսանկյուն)

 


Մովսես ԴԵՄԻՐՃՅԱՆ

Փիլիսոփայական գիտությունների թեկնածու, դոցենտ
Երևան

Գլոբալացման ժամանակակից գործընթացներն առաջացրել են բազմաթիվ խնդիրներ, որոնցից թերևս ամենաարդիականը սեփական մշակույթի և մշակութային բազմազանության պահպանումն է: Հայ մշակույթի զարգացման պատմական յուրահատկություններից մեկն այն է, որ պետության երկարատև բացակայությունը փոխհատուցվել է մշակույթով՝ սկսած միջանձնային հարաբերությունները կարգավորող նորմերից և հանրային կյանքի կազմակերպումից, վերջացրած ժողովրդի ֆիզիկական և հոգեբանական պաշտպանության մեխանիզմների ստեղծումով: Թերևս, դրանով է բացատրվում հայերի գիտակցության մեջ մշակույթի՝ որպես էթնոպաշտպանիչ (կամ՝ ազգապահպան) երևույթի մասին արմատավորված պատկերացումը, և պատահական չէ, որ մշակույթի պահպանումը և վերարտադրությունը բոլոր դարերում համարվել է հայկական էթնոսի պահպանման և գոյատևման երաշխիք: …>>>

Սփյուռքի մամուլը՝ որպես էթնիկ սահմանների պահպանման գործոն



Սյուզաննա ԲԱՐՍԵՂՅԱՆ
ՀՀ ԱԱ հնագիտության և ազգագրության ինստիտուտի Սփյուռքի հետազոտությունների բաժնի գիտաշխատող
Երևան

Սահմանների պահպանումը սփյուռքի բնույթն առավել համապարփակ ընկալելու երեք առանցքային տարրերից մեկն է՝ ի թիվս ցրման և դեպի հայրենիք կողմնորոշման1: Սահմանների պահպանմանն ուղղված մի քանի սերունդների ջանքներն են հենց տարբերակում ավանդական համախմբված սփյուռքին, ինչը բնորոշ է նաև հայկական սփյուռքին 2: Ինքնության բանակցությունների և էթնիկության սահմանների հաստատման համար անհրաժեշտ են տարածություններ, որտեղ սփյուռքի էթնիկ խմբի անդամներն ինքնանույնացնում են իրենց և իրենց համայնքին: Այդ տարածություններից մեկն էթնիկ մեդիան է3: Նրա հիմնական գործառույթներից մեկն էթնիկ ինքնության կառուցակցման գործում կատարած դերն է: …>>>

Կամբաստանե՛մ՝ Սփյուռք(ներ)ի ղեկավարություն(ներ)ը հանցակից է(են) ՀՀ + ԱՀ իշխանություններին



Գևորգ ՅԱԶԸՃՅԱՆ

Պատմաբան
Երևան

Շարունակելով սովետական գործելակերպը՝ ՀՀ ղեկավարությունն առաջին իսկ օրից փորձեց իրեն ենթարկել սփյուռքը, հատկապես նրա ավանդական հատվածը, որը կազմավորվել էր հիմնականում Հայոց ցեղասպանության հետեւանքով: Գործի դրվեց մահակի եւ քաղցրաբլիթի ավանդական տեխնոլոգիան:

Եթե առաջին նախագահ Լեւոն Տեր-Պետրոսյանը ՀՅԴ-ի նկատմամբ կոշտ քաղաքականությամբ չկարողացավ չեզոքացնել սփյուռքի կուսակցական հատվածի մի մեծ մասին (իրեն չօգնեց նույնիսկ Կիլիկիո Գարեգին Բ կաթողիկոսի «ներմուծումը»), ապա Ռոբերտ Քոչարյանի ու մանավանդ Սերժ Սարգսյանի նախագահության 10 + 10 տարիներին ավանդական սփյուռքը գնալով ավելի ու ավելի կառավարելի եւ յուրային դարձվեց: …>>>

Գասպար Կարապետյան. «Մեր ծանրության հիմնական ուժն ուղղված է ապահովելու Արցախի ժողովրդի ազատ ինքնորոշման իրավունքի իրացումը»


Եվրոպայի Հայ Դատի գործունեության հիմնական ուղղությունների մասին «Անալիտիկոնը» զրուցել է Եվրոպայի Հայ Դատի գրասենյակի պատասխանատու Գասպար Կարապետյանի հետ:

Գասպար Կարապետյան

-Եվրոպայի Սփյուռքի գաղթօջախներն անընդհատ համալրվում են ի հաշիվ Հայաստանի Հանրապետությունից արտագաղթողների և Մերձավոր Արևելքից փախստականների հոսքով՝ բազմազանեցնելով սփյուռքի հայկական կազմակերպությունների առջև ծառացած խնդիրները:  Որպես Սփյուռքի հայկական կազմակերպության ղեկավար՝ ինչպե՞ս է հաջողվում համադրել երբեմն իրար հակասող այդ խնդիրների լուծումները: …>>>

Հայաստան – Արցախ – Սփյուռք եռամիասնության պակասող չորրորդ բաղադիրչը



Տիգրան ՀԱՐՈՒԹՅՈՒՆՅԱՆ

Փիլիսոփայական գիտությունների թեկնածու
Երևան

Հայաստան-Արցախ-Սփյուռք 25-ամյա համագործակցությունը բավականին լուրջ հաջողություններ է արձանագրել ՀՀ պետականության ամրապնդման, Արցախի հայության ազատ ապրելու եւ ինքնորոշման իրավունքի պաշտպանության, Արցախի ու ՀՀ-ի անվտանգության ու պաշտպանության բաղադրիչի բարձրացման, Հայաստանի ու Արցախի տնտեսության, կրթության, առողջապահության, մշակույթի ոլորտներում կատարված կարեւոր ներդրումների եւ աջակցության, Հայաստանի ու Արցախի ենթակառուցվածքների վերականգնման ու զարգացման, ներքին սոցիալական ճնշման թուլացման եւ այլ ոլորտներում, որոնք նույնիսկ դժվար է ամբողջությամբ թվարկել: …>>>