03 (99), Մարտ, 2017

Համարի հրավիրյալ խմբագիր՝ Գևորգ Տեր-Գաբրիելյան

Հրավիրյալ խմբագրի կողմից

 

Գևորգ ՏԵՐ-ԳԱԲՐԻԵԼՅԱՆ
Եվրասիա համագործակցություն հիմնադրամի (ԵՀՀ) գլխավոր տնօրեն
Երևան

«Անալիտիկոնի» սույն հատուկ համարի գաղափարը ծնվեց հետևյալ իրադրության մեջ. հերթական անգամ եվրասիական տարածքում հալածանքի էին ենթարկվում մի հայտնի հասարակական կազմակերպություն և նրա խարիզմատիկ ղեկավարը: Հարակից քաղաքական միավորներում՝ ճանաչված թե ոչ, ցանկություն էր առաջացել պաշտպանական կոլեկտիվ նամակով հանդես գալ: Քննարկումը, սակայն, ցույց տվեց, որ նման նամակը գուցեև է՛լ ավելի վատ հետևանք ունենա, քանի որ կմեկնաբանվի, որ իբր «թշնամին» պաշտպանում է հալածյալին, այսինքն՝ նրան հալածանքի ենթարկող քաղաքական միավորում կվերահաստատվի այն միտքը, որ նա «թշնամական» գործունեություն էր ծավալում: Դեռ ոչինչ, եթե դա մնա ասեկոսների կամ մարգինալ մեդիայում արտահայտված կարծիքների մակարդակին: …>>>

ՔՀԿ-ները և հետամերիկյան աշխարհը


Աննա ՕՀԱՆՅԱՆ
Գիտությունների դոկտոր, քաղաքագիտության և միջազգային հարաբերությունների` Ռիչարդ Բ. Ֆինեգանի անվան պրոֆեսոր
Սթոնհիլ Քոլեջ, Մասաչուսեթս, ԱՄՆ

 

2016 թվականը Ատլանտիկ օվկիանոսի երկու կողմերում մակաբերեց Brexit և պոպուլիզմի աճ ընտրական գործընթացներում: Այս զարգացումները հանգեցրին հասարակական բացառիկ դիսկուրսի, ինչպես նաև կոսմոպոլիտիզմի և մարդասիրական արժեքների դեմ կոշտ հարձակումների: 2016-ը կմնա պատմության մեջ որպես նշանակալի և ջրբաժան հանդիսացող տարի, սակայն այն ընդամենը արդյունք էր դեռ քսան տարի առաջ գործող ուժերի: Այս տարվա մեջ ինչպես հին և նոր, մեծ և փոքր ժողովրդավարությունները, այնպես էլ տեղական և համաշխարհային ինստիտուցիաները փորձությունների ենթարկվեցին: Թրամփի վարչակազմի կողմից առաջ քաշած «Ամերիկան առաջինը» քաղաքական դիրքորոշումը մարտահրավեր նետեց այն ամբողջ համաշխարհային կարգին, որը կառուցել էր ԱՄՆ-ն Եվրոպայի հետ միասին Երկրորդ համաշխարհային պատերազմին հաջորդած շրջանում: Թեպետ վերլուծաբանները վաղուց կանխագուշակում էին դիմակայության աճ ԱՄՆ-ի առաջնորդած և լիբերալ կանոնների հիման վրա գործող կարգի դեմ, դիմակայություն, որը պետք է վրա հասներ ուժգնացող պետությունների և տնտեսական զարգացման այլընտրանքային մոդելների կողմից, սակայն նախագահ Թրամփի ընտրությունը և նրա առաջ քաշած «Ամերիկան առաջինը» քաղաքականությունը նոր մեխանիզմ ավելացրեցին այդ մարտահրավերին. ինքնասաբոտաժ ներսից[1]: Ուրեմն, ինչքա՞ն համաշխարհային, ինչքա՞ն լիբերալ էր այդ կարգը: Ինչքանո՞վ էր այդ կարգը կարգավորված: …>>>

Ռուսաստանյան ոչ կառավարական կազմակերպություններ. անէացման միտում  

Անտոն ԵՎՍՏՐԱՏՈՎ
Քաղաքական վերլուծաբան
Վորոնեժ, Ռուսաստան

 

Վերջին տարիները նշանավորվել են ռուսաստանյան ոչ առևտրային կազմակերպությունների և, մասնավորապես, ոչ կառավարական միավորումների աշխատանքի պայմանների վատթարացմամբ։ Այդ վատթարացումը պայմանավորված է 2012թ. «Ոչ առևտրային կազմակերպությունների մասին» օրենքի ընդունմամբ, որն արտասահմանից դրամական միջոցներ ստացող և քաղաքական գործունեությամբ զբաղվող ոչ առևտրային կազմակերպությունները դասում էր «օտարերկրյա գործակալների» թվին։ Հարցականի տակ է հայտնվել Ռուսաստանի տարածքում մի շարք ոչ կառավարական կազմակերպությունների (ՈԿԿ) գոյությունը. հիշյալ կազմակերպությունները ենթարկվում էին չափազանց մեծ տուգանքների, իսկ պետական մակարդակով ծավալված հարձակողական քարոզչությունը վարկաբեկում էր նրանց բարի անունը։ Միայն 2014թ. ընթացքում օտարերկրյա գործակալների թվին են դասվել ռուսաստանյան 52 ՈԿԿ-ներ, իսկ 2016թ. վերջի դրությամբ՝ 148-ը։ Դրանցից 26-ը հարկադրաբար դադարել են գործել։ …>>>

Հայաստանի քաղաքացիական հասարակություն. քաղաքական անապատում արժեքների գլխավոր կրողը

Ռուբեն ՄԵՀՐԱԲՅԱՆ
Aravot.am-ի ռուսալեզու տարբերակի խմբագիր
Երևան, Հայաստան

 

Խորհրդարանական ընտրություններին ընդառաջ Հայաստանում ստեղծված ներքաղաքական դասավորությունը բացահայտել է համազգային տարողության մի շատ կարևոր խնդիր։

Պարզվել է, որ անկախ պետականության 25 տարիները բավարար չէին, որ հասարակական և քաղաքական հաստատությունները հասնեին ինքնաբավության՝  ժողովրդավարական պետության և հասարակության զարգացման ասպարեզում իրենց կայունացնող գործառույթի կատարման համար։ Երկրում ստեղծված հասարակական-քաղաքական համակարգը ոչ միայն չի արտացոլում հասարակության իրական պահանջները, այլև ի զորու չէ դիմագրավելու պետության և հասարակության առջև ծառացած մարտահրավերներին։ Այն ոչ միայն չի կատարում անխուսափելի ներքին հակամարտությունները կարգավորելու կայունացնող գործառույթ, այլև հաճախ ինքն է դառնում ապակայունացման, ուստի և՝ հասարակական և ազգային անվտանգության համար սպառնալիքների աղբյուր։ 1995-96 թվականներից ի վեր յուրաքանչյուր ընտրական փուլ ասվածի վառ ապացույցն է։ …>>>

Վրաստան. քաղաքացիական հասարակության կազմակերպությունները և նրանց հնարավորությունները


Միխեիլ ՄԻՐԶԻԱՇՎԻԼԻ
«Զարգացման և ժողովրդավարության կենտրոն» ոչ կառավարական կազմակերպության նախագահ
Թբիլիսի, Վրաստան

 

Վրաստանի պես երիտասարդ ժողովրդավարության երկրներում քաղաքացիական հասարակության գործունեության արդյունավետությունը կախված է հասարակության ժողովրդավարական կառավարման աստիճանից և սոցիալ-մշակութային գործոններից։ Չխորանալով մանրամասների մեջ, թե որն է առաջնայինը՝ քաղաքացիական հասարակության առկայությո՞ւնը՝ որպես ժողովրդավարության զարգացման և կայունության պայման, թե՞ քաղաքացիական մշակույթն ինքն է ժողովրդավարության ածանցյալը։[1] Կարելի է ասել, որ մեր հիշատակած ցուցանիշներն ի հայտ են գալիս գործունեության ընթացքում և ազդում են քաղաքացիական հասարակության կազմակերպությունների՝ դրանց
ամենակազմակերպված մասի զարգացման մակարդակի վրա։

Քաղաքացիական հասարակության կազմակերպությունների գործունեության իրավական և քաղաքական համատեքստը …>>>

Քաղաքացիական հասարակությունը՝ համակարգի ճնշման տակ.

 ՀԿ-ների համագործակցության  և  դիմադրության հեռանկարները

 


Ալվարդ ՍԱՐԳՍՅԱՆ
Անկախ վերլուծաբան
Ստեփանակերտ

 

Ակտիվ  քաղաքացիական հասարակության գոյությունը ժողովրդավարական և իրավական  պետության կայացման երաշխիքն է։ Անցումնային շրջանում գտնվող պետությունների համար մշտական սպառնալիք է հանդիսանում ժողովրդավարական ինստիտուտների անարդյունավետությունը, մարդու իրավունքների համակարգի պաշտպանության թերի ձևավորումը, հասարակության մեկուսացումը   քաղաքական գործընթացների մասնակցությունից, ԶԼՄ-ների ազատության խոչընդոտումը և այլն։ Քաղաքացիական հասարակության դերը կարևորվում է   պետական կառավարման գործընթացների վերահսկողությամբ և բարեփոխումներն իրականացնելու թափանցիկության ապահովմամբ:

…>>>

Աբխազիայի քաղաքացիական կազմակերպությունները


Արդա  ԻՆԱԼ
ԻՊԱ
Մարդասիրական ծրագրերի կենտրոն
Սուխում

 

Աբխազիայի քաղաքացիական կազմակերպությունների պատմությունն այնքան էլ տևական չէ, սակայն մի շարք հանգամանքներ այն բավականին հետաքրքիր են դարձնում։ Երկու տասնամյակից ավելի է՝ աբխազական հասարակության մեջ բավականին նկատելի է դարձել քաղաքացիական կազմակերպությունների (ոչ կառավարական կազմակերպություններ՝ ՈԿԿ, կամ՝ ոչ առևտրային կազմակերպություններ՝ ՈԱԿ) դերը։ Թերևս, դա մեծ մասամբ կապված է ծանր հետպատերազմական տարիներին ՈԿԿ-ների աշխուժորեն վարած բարեգործական գործունեության հետ։ Քաղաքացիական կազմակերպությունների դիրքերի ամրապնդմանը նպաստած մյուս գործոնը կապված էր Աբխազիայի՝ չճանաչված պետություն լինելու կարգավիճակից բխող խնդիրների հետ, երբ արտաքին շփումների մեծ մասը պաշտոնական մակարդակով արգելափակված էր, իսկ աբխազական ՈԿԿ-ների ներկայացուցիչներն, օգտագործելով իրենց սահմանափակ հնարավորությունները, դեպի արտաքին աշխարհ ուղիներ էին հարթում՝ տարածելով իրենց երկրի և Վրաստանի հետ հակամարտության մասին առարկայական տեղեկություններ։ Բնակչությանն ու պետությանը հրատապ կենսական խնդիրների լուծման գործում օգնելու շնորհիվ է, որ ՈԿԿ-ների և իշխանության ու հասարակության միջև ձևավորվել են բավականին կառուցողական հարաբերություններ։ Այս կարևոր հանգամանքն, անտարակույս, օգնում է դիմադրել այն գործընթացներին, որոնք Աբխազիան շրջապատող շատ այլ երկրներում արդեն հանգեցրել են հասարակական-քաղաքական դաշտից քաղաքացիական կազմակերպությունների արտամղմանը։ …>>>

Նավթարդյունահանման թափանցիկությունը ձեռնտու չէր Ադրբեջանին։ Ի՞նչ է լինելու հետո

Քամա Մուստաֆաևա
Բի Բի Սի-ի համար, Բաքու

Արդյունահանող ոլորտներում թափանցիկության նախաձեռնության վարչությունը (անգլերեն՝ EITI), կազմակերպություն, որը նպաստում է նավթի, գազի և այլ հանքանյութերի արդյունահանման բաց կառավարմանը և հաշվետվողականությանը, Բոգոտայում կայացած իր նիստում որոշում է ընդունել Ադրբեջանի անդամակցությունը դադարեցնելու մասին։ Համանման որոշումներ են ընդունվել Տաջիկստանի, Ղրղզստանի և Սողոմոնի կղզիների վերաբերյալ։

Սույն վտանգը դեռևս 2015 թվականից դամոկլյան թրի պես կախված էր Ադրբեջանի գլխին, որն, ի դեպ, առաջիներից մեկն էր միացել նախաձեռնությանը՝ 2003 թվականին։ 2015-ին երկրի կարգավիճակը լիիրավ անդամից նվազեցվել էր թեկնածու երկրի՝ գործընթացում քաղաքացիական հասարակությանը ներգրավել չցանկանալու պատճառով։

Առաջին հերթին նկատի էր առնվում անկախ, ոչ կառավարական կազմակերպությունների համար ֆինանսավորման ազատության և հանրային բանավեճերի անցկացման համար հնարավորությունների ապահովումը։ …>>>

Մարդու իրավունքները հարձակումների տակ են

Արշավ ընդդեմ Էրենի և Շավքանի նկատմամբ առաջ քաշած մեղադրանքների


Քերի Մոսքոգիրի
Amnesty International

Այսօր աշխարհով մեկ մարդու իրավունքներն ու արտահայտվելու  ազատությունը հարձակումների տակ են:  Մենք դարձել ենք ականատեսը գլոբալ միտման, թե ինչպես են հանուն ազգային անվտանգության սահմանափակվում քաղաքացիական հասարակության ազատությունները: Մարդիկ և խմբերը, որոնք պաշտպանում են այդ իրավունքները,  թիրախավորվում են: Նրանք առերեսվում են ֆինանսավորման, կարգավիճակի և գործունեության ապահովման   ահագնացող  խստացումների հետ. բոլորն են սահմանափակումների  ենթարկվում կամ նույնիսկ կասեցնում  իրենց գործունեությունը: …>>>

ՀԿ-ների սև փիարը

 

Հարավային Օսիայում ինքնին “քաղաքացիական հասարակություն” արտահայտությունը սովորաբար ասոցացվում է ոչ կառավարական կազմակերպությունների (ՈԿԿ) հետ, որոնք էլ մարդկանց կողմից առավել հաճախ բացասականորեն են ընկալվում։ ՈԿԿ-ների հանրաճանաչությունը, սակայն, կապված չէ սեփական իրավունքների մասին բնակչության իրազեկության բարձր մակարդակի հետ։ Նման բաները ամենաքիչն են մտահոգում, քանի որ մարդիկ սոցիալական լուրջ խնդիրներ ունեն։ …>>>