# 01(85) Հունվար, 2016
Kazm Cover cayner

Մարդկային չափում

Ղարաբաղյան հակամարտության չափորոշիչներ ու չափումներ շատ կան՝ հասարակական, քաղաքական, իրավական, պատմական և այլն։ Ըստ այդմ էլ հակամարտ հանրություններում սովոր են խոսել հենց այդ չափումներով ու չափորոշիչներով։ Իսկ ելակետն էլ, որպես կանոն, ժողովուրդն է, հանրությունը՝ “մեր ժողովուրդը չի հանդուրժի”, “մեր հանրությունը կողմնակից է” և այլն, և այլն։ Չկա մարդը։ Կան մարդիկ։ Չկա անհատը, կոնկրետ մարդը, կոնկրետ մարդու կոնկրետ ապրումները, հույսերն ու հոգսերը։ Չկա մարդկային չափումը։ Հիմնականում չկա, կամ անտեսված է։Ժամանակի ընթացքում խաղաղարար մի քանի նախաձեռնությունների շրջանակներում փորձ է արվել լրացնել այդ բացը։ Մոտ մի տասնամյակ առաջ բրիտանական “Conciliation Resources” հասարակական կազմակերպությունը Հարավային Կովկասում իրականացրել էր  “Չհորինված պատմություններ” (աուդիոօրագրեր) ծրագիրը, որին մասնակցել են տարածաշրջանի բոլոր երկրները՝ ճանաչված, թե չճանաչված։ Դրանք հակամարտությունների գոտիներում ապրող մարդկանց մասին պատմություններ էին, նրանց առօրյան, հոգսերն ու խնդիրները։ …>>>

«Ես այն եմ եղել, ինչ-որ եղել եմ». Մինգեչաուրից մինչեւ Ստեփանակերտ

Հայ բանաստեղծ Համո Սահյանի խոսքերով այս երգը Ջուլիետա Առստամյանը երգում էր դեռեւս 6-րդ դասարանից, Մինգեչաուրում, որտեղ անց է կացրել իր կյանքի 26 տարիները։ Ծննդավայրում է նվագել սովորել՝ դաշնամուր, կիթառ։ 6-ամյա աղջնակը չէր էլ կարող պատկերացնել, որ առաջին անգամ նվեր ստացած կիթառը կդառնա իր կյանքի ուղեկիցը, իր ուրախությունն ու տխրությունը կիսողը։

Պատմում է, որ քրոջ ծննդյանն օրն էր, երբ նրան կիթառ նվիրեցին, բայց քույրն այդպես էլ չնվագեց. այն բաժին հասավ 6-ամյա Ջուլիային, ով այդօրվանից էլ սկսեց «շփվել իր կյանքի ուղեկցի հետ»։ …>>>

«Մենք մեր հողում, իրենք  իրենց»՝ ինչ- որ տեղ մեղվանոցի կյանքն է հիշեցնում

IMG_1470Գարունն անձրեւոտ էր: Մեղուները հազվադեպ էին փեթակից դուրս գալիս: Մայիսը կիսվել է, իսկ նրանք նոր-նոր սկսել են աշխուժանալ: Մեղվապահը բացում է հերթական փեթակը: Մեղուները բուռ-բուռ կափարիչի վրա են հավաքվել: «Ձագատվության նշան է,- բացատրում է նա,- Եթե ուշադիր չեղար՝ կթռնեն, կհեռանան»:  …>>>

Ազգամիջյան հարաբերությունների բանալին գտել են շոշեցի Սարգսյանները

Դա սերն է, որ չնայած անցած դարավերջի պատուհասներին, այսօր էլ միավորում է բազմազգ ընտանիքը:

Ապրում էին Բաքվում: 1989 թվականի հունվարին Սարգսյաների ընտանիքը ստիպված էր վերջնականապես տեղափոխվել քաղաքից՝ հայերի նկատմամբ բռնությունների ու ճնշումների պատճառով: Ցրվեցին, ապա միավորվեցին: Երեխաները հիմա Մոսկվայում են, ծնողները՝ Շոշում: Բայց միասին են, ասում է ընտանիքի մայրը: …>>>

Բժիշկ դառնալու երազանքը, ինքնաեռն ու կանաչու փնջերը

Կիման փայտի ծղանները տեղավորում է հինավուրց ինքնաեռի կրակարանում: Հպարտությամբ ցույց է տալիս կողի դրոշմը` «արտադրվել է 1882 թվականին»:

Հենց այդ դրոշմի համբավն է տարածվել, որ նույնիսկ անծանոթ մարդիկ Մարգարյանների դուռն են գալիս ինքնաեռը գնելու:

«Լավ էլ գին են տալիս: Բայց սա վաճառվող ապրանք չէ: Ընտանիքի մի մասնիկն է: Խորհրդանիշը»: …>>>

Եթե հնարավոր լիներ ետ պտտել ժամանակը… 23 տարվա վերքերը դեռ չեն սպիացել

Եթե մի օր հնարավոր լիներ ետ պտտել ժամանակը. «Կուզեի տղաս բացեր դուռը, ու գրկեի նրան ամուր»։

Ֆլորա Միրզոյանը գիտի, որ սա, թերեւս, անհնար է, բայց որդուն գրկելու, նրան տեսնելու, դեմքը շոյելու մասին երազում է արդեն 23 տարի։

Մարտակերտի շրջանի Հասանղայա գյուղի ազատագրման օրը՝ 1992 թվականի հունիսի 29-ին անհայտ կորավ Նորայրը՝ Ֆլորայի կրտսեր որդին։ …>>>

Երեք ճակատագիր, երեք անարձագանք կանչ

Սաթենիկը, Մերուժանը եւ Գագիկը կիսել են ոչ միայն իրենց մանկության օրերը, այլեւ նույն ճակատագիրը։ «Հայրի՜կ», իրենց այս կանչին երբեք արձագանքող չի եղել։

Նրանք ծնվել են 1994 թվականին, երբ արցախյան գոյամարտում այսօրվա համար զոհվել են իրենց հայրերը՝ նախքան իրենց ծնվելը։ …>>>

Ինքնասածին աղջիկը, կով կթելն ու գյուղապետի կյանքը

«Ես երբեք չեմ սիրել «տղամարդ կին» արտահայտությունը։ Ես կին եմ, դու՝ տղամարդ, էլ տղամարդ կնիկը ո՞րն ա, դու քո տղամարդկությունը ցույց տուր, իսկ ինձ ասա՝ ուժեղ կին»։
Լենա Իշխանյանը Ղարաբաղի Շուշիի շրջանի գյուղապետներից միակն է, որ կին է։ Արդեն 8 տարի է, ինչ ղեկավարում է Եղծահող համայնքը։
…>>>

Լեւոն պապը, առանց հույների հունական գյուղն ու խնձորենիները

Տասնամյակներ առաջ Լեւոն պապը հենց հունական երգերով գրավեց իր սիրեցյալի՝ ազգությամբ հույն Օլյա Ակրիտովայի սիրտը․«Սկզբից չէր համաձայնվում, որ հետս պսակվի, ասացի՝ լավ, ես քեզ համար այնպիսի երգ կհորինեմ, որ վազելով կգաս»,- պատմում է ծերունին՝ չթաքցնելով ժպիտը։

92-ամյա Լեւոն Աթաբեկյանն ապրում է Մարտակերտի շրջանի Մեհմանա գյուղում։ «Տատս, մայրս, կինս, բոլորը հույն էին, եւ ապրում էին մի քանի հույնի հիմնադրած այս գյուղում»։ …>>>

Հաշմանդամ խաղաղությունը եւ Տիգրանի՝ ֆերմա ունենալու երազանքը

Տիգրան Մկրտչյանը ծնվել է 1994թ․ Մարտունու շրջանի Ճարտար գյուղում ղարաբաղա-ադրբեջանական պատերազմում հրադադարի հաստատումից հետո, սակայն ստիպված է ողջ կյանքում կրել պատերազմի հետեւանքները։

«Ուղղանկյունաձեւ երկաթի փոքրիկ կտոր էր, դանակով փորփրեցի՝ պայթեց»,- իր հետ կատարվածը մեկ նախադասությամբ է պատմում նա։

Մկրտչյան եղբայրները միասին էին, երբ եղավ պայթյունը. Տիգրանը կորցրեց ձախ աչքը եւ ձեռքը, իսկ փոքր եղբայրը՝ Շահենը, բեկորային վնասվածքներ ստացավ գլխին։ …>>>

 #12 (84) Դեկտեմբեր, 2015Резервная_копия_Резервная_копия_Dectember