11 (107), Նոյեմբեր, 2017

Ղարաբաղյան կարգավորում․ փոխզիջման որոնումները

 


Սերգեյ
ՄԱՐԿԵԴՈՆՈՎ*
Քաղաքագետ
Մոսկվա

2017 թվականի ավարտին ղարաբաղյան կարգավորման շուրջ բանակցային գործընթացի աշխուժացում է նկատվում։ Հոկտեմբեր ամսին Ժնևում տեղի է ունեցել Հայաստանի և Ադրբեջանի նախագահներ Սերժ Սարգսյանի և Իլհամ Ալիևի հանդիպումը, իսկ մեկ ամիս անց Մոսկվայում ԵԱՀԿ Մինսկի Խմբի համանախագահները հանդիպել են երկու կովկասյան պետությունների արտաքին գործերի նախարարներին։ Թեև դիվանագետ-միջնորդների համատեղ հայտարարության համաձայն՝ ժնևյան գագաթնաժողովն անցել է «կառուցողական մթնոլորտումե, կարգավոման գործընթացում նշանակալից տեղաշարժեր չեն արձանագրվել։ Ի հայտ չեն եկել նաև «շփման գծումե (ինչպես և Լեռնային Ղարաբաղից դուրս հայ-ադրբեջանական միջպետական սահմանի երկայնքով) միջադեպերի կանխման արդյունավետ մեխանիզմներ ենթադրող նոր ծրագրեր։ Խաղաղ լուծման փուլին մոտակա հեռանկարում հասնելու մասին ՄԽ համանախագահներն այսօր գրեթե չեն խոսում։ Նրանց սպասելիքների առավելագույնը բանակցային գործընթացին կրկին բովանդակություն հաղորդելն է։ …>>>

Հայաստանը ԵԱՏՄ-ում` երեք տարի անց. հիբրիդայինից ավտորիտար

 
Աննա ՓԱՄԲՈՒԽՉՅԱՆ
Վերլուծաբան
Երևան

 

2018 հունվարի 1-ին կլրանա Եվրասիական տնտեսական միությունում ՀՀ անդամակցության 3 տարին։ Մի կողմ դնելով այս միությանը անդամակցությունից Հայաստանի ձեռքբերումներն ու կրած վնասները՝ տնտեսական տեսանկյունից, դիտարկենք միությանն անդամակցելուց հետո ՀՀ ժողովրդավարության միտումները։

Ավտորիտարների մեջ ամենաքիչ ավտորիտարը

ԵԱՏՄ անդամ բոլոր երկրների սահմանադրությունները նշում են, որ դրանց կառավարման համակարգը հիմնված է ժողովրդավարության վրա։ Ըստ ՀՀ Սահմանադրության առաջին հոդվածի՝ «Հայաստանի Հանրապետությունը ինքնիշխան, ժողովրդավարական, սոցիալական, իրավական պետություն է»։[1] ՌԴ սահմանադրության առաջին հոդվածն էլ իր հերթին պնդում է, որ «Ռուսաստանի դաշնությունը–Ռուսաստանը ժողովրդավար դաշնային իրավական պետություն է՝ հանրապետական կառավարման ձևով»։[2] Գրեթե նույնատիպ ձևակերպումներ ունեն նաև ԵԱՏՄ մյուս անդամ պետությունների ՝ Բելառուսի[3], Ղազախստանի[4] և հետագայում միությանն անդամակցած Ղրղզստանի[5] սահմանադրությունները։ Այդուհանդերձ, իրական պատկերը բնավ չի համապատասխանում այս երկրների սահմանադրությամբ ամրագրվածին։ …>>>

Հայաստանի որ մասն է դուրս մնում ԵՏՄ վերմակից

 


Հակոբ
Բադալյան
Լրագրող
Երևան

 

Միջին օրական կտրվածքով Հայաստանում քանի՞ անգամ է հարցադրում հնչում, թե ով է լինելու վարչապետը 2018 թվականի ապրիլին: Հազիվ թե որեւէ մեկը հաշված լինի այդ հարցերի վիճակագրությունը, բայց որեւէ մեկն էլ, թերեւս, չի վիճի, որ Հայաստանի հասարակական-քաղաքական կյանքի առնչությամբ տրվող հարցերի շարքում այդ մեկը բացարձակ, անգերազանցելի առաջատար է: Հարցը կամ հարցադրումը հնչում է ամենատարբեր ձեւակերպումներով, ամենատարբեր տողատակերով ու երանգներով, բայց հնչում է կանոնավոր պարբերականությամբ: …>>>

Երբ եռյակի երկու անդամը  բարեկամ է, իսկ մեկը` թշնամի

(Ռուսաստան-Իրան-Ադրբեջան գագաթնաժողովի մասին)

 

Արման ՆԱՎԱՍԱՐԴՅԱՆ*
Փորձագետ
Երևան

Բաքու-Թբիլիսի-Կարս երկաթգծի բացման լրատվական «իրարանցման» օրերին Թեհրանում կայացած Պուտին-Ռոհանի-Ալիև գագաթնաժողովը մնաց հայաստանյան քաղաքական վերլուծաբանների ու փորձագետների ուշադրության հետնամասում։

Մինչդեռ այդ հանդիպումը պակաս կարևոր քաղաքական իրադարձություն չէր, քան Ադրբեջանը Թուրքիային կապող միջանցքի շնորհանդեսը։Պուտինի այցելության ժամանակացույցը Թեհրան պատահական չէր ընտրված։ Այն տեղի  ունեցավ մի կողմից ռուս-ամերիկյան հարաբերությունների լարվածության, մյուս կողմից Թրամփի վարչակարգի` Իրանի նկատմամբ պատժամիջոցներին վերադառնալու սպառնալիքի ներքո։ …>>>

Իսրայել և Իրան. բազմաշերտ հարաբերություններ

 


Նարեկ
ԽԱԼԱՖՅԱՆ
Վերլուծաբան
Երևան

 

Իրան և Իսրայել՝ հազարամյա պատմություն ունեցող երկու ժողովուրդների հանգրվան դարձած պետություններ, որոնք ծայրահեղ կերպով տարբերվում են թե՜ քաղաքական, թե՜ սոցիալ-մշակութային, թե՜ ժողովրդագրական, թե՜ պետության և պետականության բնութագրիչների հարթություններում: Սակայն գտնվելով նույն տարածաշրջանում և անխուսափելիորեն ունենալով ներհակ աշխարհաքաղական շահեր՝ վերջիններս ունեն հարաբերությունների խիստ բազմաբնույթ ու հետաքրքիր պատմություն: …>>>

«Բաքու-Թբիլիսի-Կարս»

Սպասումներն ու օգուտները նախաձեռնող երկրների համար և Հայաստանի վրա հնարավոր ազդեցությունը

 


Ջոնի
ՄԵԼԻՔՅԱՆ*
Վերլուծաբան
Երևան

 

Հարավային Կովկասի տարածաշրջանը ներկայումս հայտնվել է միջպետական հարաբերությունների զարգացման նոր փուլում։ Այսպես, վերջին տարիներին ակտիվորեն զարգանում են Թբիլիսիի, Բաքվի և Անկարայի փոխհարաբերությունները, որոնք կառուցվում են թե՜ առևտրատնտեսական և թե՜ ռազմաքաղաքական հիմքերի վրա։ Պետությունների միջև երկար տարիներ գործում են եռակողմ ձևաչափեր՝ պետությունների ղեկավարների, ԱԳՆ, ՊՆ և ԶՈՒ ղեկավարների մակարդակով։[1] Տարբեր մակարդակներում կայանում են եռակողմ գագաթնաժողովներ, անցկացվում ռազմավարժություններ և իրականացվում տարատեսակ նախագծեր։ Ադրբեջանը մի շարք խոշոր էներգետիկ նախագծեր («Բաքու-Սուփսաե, «Բաքու-Թբիլիսի-Ջեյհանե նավթամուղները և «Բաքու-Թբիլիսի-Էրզրումե գազամուղը) բարեհաջող իրականացնելուց հետո ավարտում է նաև նոր հաղորդակցային նախագիծը՝ «Բաքու-Թբիլիսի-Կարսե (ԲԹԿ) երկաթգիծը։ …>>>

Ռուսաստանի ոգևորությունը Դոնալդ Թրամփի ընտրվելուց մեկ տարի անց մարեց

Donald Trump and Vladimir Putin shake hands during a meeting on the sidelines of the G20 Summit in Hamburg, Germany AFP/Getty

Դա տարօրինակ հույս էր, բայց, այդուամենայնիվ, հույս: Հույս, որ ռուսական աշխարհայացքն՝ իր անտարբեր ցինիզմով և սպիտակը սև անվանելու, իսկ սևը սպիտակ կոչելու սովորությամբ հանդերձ, դարձել է միջազգային: Հույս, որ չափազանց լավ ամերիկացիները  ևս զերծ չմնացին խաբկանքներից: Հույս, որ Ռուսաստանն ինչ-որ կերպ դուրս է եկել մեկուսացումից, որտեղ հայտնվել էր Ղրիմի դեպքերի պատճառով: …>>>

Խաղաղություն՝ Պուտինի պայմաններով

 

Putin and Erdogan (in September 2017 in Ankara)


Մաքսիմիլիան
Փոփ

Ռուսաստանի նախագահ Պուտինն առաջ է քաշում հետպատերազմյան կարգավորումների ծրագիր Սիրիայի համար: Ինչպե՞ս է նա ընդունել իր թուրք կոլեգային՝ Էրդողանին: Վերջիններս ցանկանում են համատեղ ազդանշան ուղարկել Արևմուտքին:

Նոյեմբերի սկզբին կառավարության հետ սերտորեն համագործակցող թուրքական «Հաբերթյուրք» լրատվական պորտալը համացանցում հարցազրույց է տեղադրել ազգությամբ ռուս, ծայրահեղ աջ հայացքներ ունեցող փիլիսոփա Ալեքսանդր Դուգինի հետ, ում՝ Կրեմլի հետ ունեցած կապերը բազմիցս հանրորեն շոշափվել են: Դուգինը ուշադրություն էր դարձրել Արևմուտքի վրա՝ կարծիք հայտնելով այն մասին, որ հենց վերջինս էր մեղավոր նախագահ Ռեջեփ Թայիփ Էրդողանի ղեկավարությունը տապալելու և 2016թ. հուլիսի 15-ին տեղի ունեցած հեղաշրջման փորձի մեջ: «Թուրքիան հասկանում է, որ Արևմուտքը վտանգավոր է»,- ասել է Դուգինը: …>>>

Ռուսաստանյան պատմական հիշողության զգուշավոր ապաստալինացումը

 

© AP Photo, Dmitry Lovetsky

 

Պյոտր Սկվեչինսկի    (Piotr Skwieciński)

Մի քանի շաբաթ առաջ՝ Հոկտեմբերյան հեղափոխության հարյուրերորդ տարեդարձի նախօրեին, Մոսկվայում բացեցին քաղաքական ռեպրեսիաների զոհերի հիշատակը հավերժացնող հուշարձան: Ինձ հաջողվեց տեսնել այն: Իսկապես ազդու պատկեր է՝ հսկայական պատ, որից դուրս են ելնում աղոտ դիմագծերով մարդկային մարմիններ՝ ասես անցյալի մշուշից երևակվող ոգիներ:

Հուշարձանի բացմանը մասնակցել է անձամբ Պուտինը: Եւ սա վերջին տարվա ընթացքում այդօրինակ հերթական նորությունն է: Մինչ այդ հուշարձան էր տեղադրվել Բուտովի զորավարժարանում՝ Մոսկվայում, Մեծ տեռորի ժամանակաշրջանի ամենազանգվածային գնդակահարությունների վայրում: Պուտինը նաև մասնակցել է Նորահալածյալների (հավատի համար սպանվածների) վանքի օծման արարողությանը: Ռուսաստանյան քաղաքներում (մանավանդ երկու մայրաքաղաքներում) տների պատերին գնալով ավելի հաճախ կարելի է տեսնել համեստ ցուցանակներ, որոնք հիշեցնում են, որ այդ տանն ապրել է բոլշևիկների կողմից ձերբակալված և գնդակահարված, կամ ճամբարում տանջամահ արված մարդ: Սրանք կազմակերպված արշավի տարրեր են: Վերջին ժամանակներս տեռորի զոհերին նվիրված  հուշարձաններ են հայտնվել նաև մի քանի գավառական քաղաքներում: …>>>

Լիբանան: Սաադ Հարիրին լարվածության թուլացման նոր հնարավորություն է տեսնում

ANWAR AMRO / AFP

Մեկշաբաթյա լռությունից հետո Լիբանանի հրաժարական տված վարչապետը  հանդես է եկել կոչով Սաուդյան Արաբիայից և խոստացել «շուտով վերադառնալ Լիբանան»:

Սաադ Հարիրին խախտել է մտահոգիչ լռությունը, որում ինքն իրեն արգելափակել էր նոյեմբերի 4-ին Ռիյադից հայտարարած անակնկալ հրաժարականից հետո: Այս որոշումը, որում Լիբանանի վարչապետը մեղադրում է Սաուդյան Արաբիային հունից հանող ԻրանինՖ «արաբ ազգին ոչնչացնել ցանկանալու համար», էլ ավելի է սրել լարվածությունը Մերձավոր Արևելքում: …>>>