Արցախը և թավշյա հեղափոխությունը


Անուշ ՍԵԴՐԱԿՅԱՆ
Քաղաքագետ
Երևան

 

Թավշյա հեղափոխությունը Հայաստանում արմատականորեն փոխեց քաղաքական դաշտի վերադասավորությունը՝ կոտրելով կարծրատիպեր, բերելով հույսեր և մտահոգություններ:

Ընտրությունների նախաշեմին, երբ արդեն առարկայական է դառնում գլոբալ քաղաքական թրենդը՝ իր ներքին և արտաքին բաղադրիչներով, Արցախի խնդիրը ակնհայտորեն դառնում է առավել բարդ ու խճճված, քանի որ փոխվում են թե Հայաստանում հիմնական որոշում ընդունողները, թե աշխարհաքաղաքական տիրույթը: Նման փոփոխությունների շարքում կարելի է դասել Բոլթոնի այցը Հայաստան, Իրանի նկատմամբ պատժամիջոցների հարցի և Արցախյան հակամարտության համակցումը տարածաշրջանային կոնտեքստին:

ՀՀԿ-ի կառավարման ընթացքում Արցախի հարցի “սեփականատերը” իշխանություն էր  և նրա աշխարհաքաղաքական շահառու ու հովանավոր Ռուսաստանը:

Ներկա իշխանությունների օրոք փորձ է արվում հարցը տեղափոխել հանրային քննարկման տիրույթ, միածամանակ, սակայն, ակնհայտորեն միտում է ձևավորվում քննարկման թեժ դիսկուրսից դուրս պահել աշխարհաքաղաքական բաղադրիչը, մասնավորապես՝ ամերիկյան բանակցությունների, ամերիկյան զենքի և ընդհանրապես տարածաշրջանում Հայաստանի հստակ դերակատարմնա հարցը։

Արցախի հասարակական-քաղաքական դաշտում նույնպես ծավալվում են փոփոխություններ:

Արցախի առաջադեմ երիտասարդությունն ու քաղաքացիական հասարակությունը պահանջում են թավշյա հեղափոխության վերարտադրություն Արցախում:

Դա հասկանալի է, ելնելով հեղափոխական իրադրությանէությունից, ինչպես նաև արցախցիների բնական դժգուհությունից երկրում առկա կոռուպցիոն դեպքերի և բռնաճնշման մեխանիզմների հանդեպ:

Սակայն թավշյա հեղափոխության ռեպլիկացիան Արցախում միառժամանակ հետաձգվում է, ելնելով նաև մի շարք օբյեկտիվ գործոններից.

-Արցախը հակամարտության գոտի է, ուր ցանկացած երկարացված ներքին անկայունություն կարող է ավարտվել անկախատեսելի հետևանքներով

-Հեղափոխության և ժողովրդավարության ջատագովները դեռևս թվով զիջում են առավել պահպանողական շերտին, որն Արցախի գերակա խնդիրը շարունակում է տեսնել անվտանգության մեջ: Այդ հարցերում տարակարծիք են նաև քաղաքացիական հասարակության որոշակի շերտեր:

-Եւ, վերջապես, Արցախն անկախացումից ի վեր իր ներքին և արտաքին կարգավիճակի հանգուցալուծումներն արդարացիորեն կապում է Հայաստանի հետ, իսկ Նիկոլ Փաշինյանն իր հայտարարություններում բազմիցս ընդգծել է, որ դրանք բացառապես Արցախի խնդիրներն են:

Նման պնդումները, քաղաքականորեն արդարացված լինելով, միաժամանակ ժամանավորապես կասեցնում են արմատական փոփոխությունների տեսլականը, բայց և ճանապարհ են բացում առավել երկարաժամկետ գործնեության համար։

Արցախի ժողովրդավարացումն անխուսափելի է մի շարք խնդիրների իրագործումից հետո.

ա) Հայաստանի նորելուկ ժողովրդավարությունը պիտի ինստիտուցիոնալիզացվի՝ ապահովելով կայուն օրենսդրական և դատական մեխանիզմներ

բ) բանակցությունների նոր փուլ մտնող արցախյան հիմնախնդիրը պիտի ստանա նոր ձևակերպում ՝միգուցե ձևավորելով բանակցային նոր ձևաչափ Արցախի մասնակցությամբ

Դրանից հետո Արցախում թավշյա հեղափոխությունը կարող է ուղղակի արտատպվել արցախյան ինստիտուտների գործնեության վրա, բերելով ժողովրդավարացման և հակամարտության հանգուցալուծման միաժամանակյա հեռանկարային հաղթանակի։

Share

Comments are closed.