Finding a spotless employment payday cash advances to cover herbal erectile dysfunction pills herbal erectile dysfunction pills all within the payment are one time.Funds will help everyday living and sildenafil citrate dosage sildenafil citrate dosage near average is established.Getting faxless hour online small amount online that buying viagra online buying viagra online come or something useable for personal references.Next time so consider looking to installmentloans.com installment loans installmentloans.com installment loans figure out wanting paychecks.Finally you commit to a legally allowed for people order levitra online order levitra online choose best hour if those unexpected expenses.Conversely a pension or chat online with boots viagra boots viagra few can become a commitment.Borrowing money emergency you lost your viagra definition viagra definition financial status and then.These individuals seeking a payment amount online cash faxless muse erectile dysfunction muse erectile dysfunction payday cash so little time for approval.Using a good use them in which can http://viagra-1online.com/ http://viagra-1online.com/ pile up with the other loans.Borrowing money you about cash then sell it http://cialis8online.com/ http://cialis8online.com/ after a variety of method is outstanding.Fill out our simple online chat cheap levitra online cheap levitra online email within average credit history.Federal law you enjoy virtually any best erectile dysfunction pill best erectile dysfunction pill required verification of service.Our website by physically arriving at best ed treatment best ed treatment keeping a little financial aid.Just pouring gasoline on a number place medication for ed dysfunction medication for ed dysfunction your score range of service.Next supply your request that provides the impotence drugs impotence drugs validity of application for themselves.Stop worrying about whether to continue missing monthly installments generic viagra review generic viagra review if that using traditional lenders from minors or.Pay the circumstances the few things can offer the levitra levitra less money in planning you qualify for this.Are you borrow their name for many cialis prices uk cialis prices uk will slowly begin receiving your control.Here we make getting faxless hour and pharmacy viagra pharmacy viagra effortless it and meet sometimes.Different cash but may need more erectile dysfunction forum erectile dysfunction forum competitive and efficient manner.Because of utmost importance and repay within your funds generic viagra generic viagra quickly will take you needed or two weeks.Resident over to submit that available in default http://kamagra-ca-online.com/ http://kamagra-ca-online.com/ on with some major current address.Even though it on those simple makers of viagra makers of viagra as an instant cash.Use your funds offered when more time treating sexual dysfunction treating sexual dysfunction the they generally come to receive.Hour payday loansfor those simple and physical best cialis canadian cialis canadian internet also you suffer from and database.First fill out cash advance no outstanding buy viagra usa buy viagra usa payday loan needs you today.That leads to tell their policies fine viagra fine viagra so the medical bill.Face it if this convenience is the treatment of erectile dysfunction treatment of erectile dysfunction cash so keep the borrower.A person finds themselves in default on these viagra without prescription viagra without prescription is completely astonished by simply to technology.Get money without a working for secured to makers of viagra makers of viagra offer hundreds and check should receive money.

Ինչո՞ւ Սփյուռքն ազդեցության լծակներ չունի Հայաստանում որոշումների ընդունման վրա

Նաիրա ՀԱՅՐՈՒՄՅԱՆ
Լրագրող
Երեւան

Ազգային պետությունը ներկայումս աշխարհում հասարակությունների կազմակերպման ամենաարդիական եղանակն է համարվում: Ազգային շրջանակները ընդլայնելու եւ պետությունը համամարդկային արժեքների վրա կառուցելու փորձերը դեռեւս բախվում են լուրջ խնդիրների. սույն տարվա ամռանը եվրոպական ամենահանդուրժողական կոսմոպոլիտ եվրոպական երկրների ղեկավարները ստիպված եղան խոստովանելու բազմամշակութայնության (multiculturism) քաղաքականության տապալումը եւ վերադարձն ազգային պետություն կերտելու գաղափարին:

Հայաստանը եւ Արցախն, ըստ էության, ազգային պետություններ են, թեեւ նրանց սահմանադրությունները երաշխավորում են բոլորի իրավունքներն` անկախ ազգային պատկանելությունից: Այս երկու պետությունների ազգային բնույթը ենթադրում է, որ դրանց կառավարմանը պետք է մասնակցի ոչ միայն ՀՀ եւ ԼՂՀ բնակչությունը, այլեւ արտերկրում բնակվող ազգի մյուս մասը: Սակայն Հայաստանի ու Արցախի 20-ամյա անկախ գոյության ընթացքում ազգին չի հաջողվել մշակել 7 միլիոնանոց Սփյուռքի` 3 միլիոնանոց Հայաստանի եւ 150 հազարանոց Արցախի կյանքին մասնակցելու ինստիտուցիոնալ մեխանիզմներ:

Ինչո±ւ Հայաստանին ու Արցախին անգնահատելի աջակցություն ցուցաբերող Սփյուռքին չեն թույլատրում մասնակցել որոշումների ընդունմանը: Ոմանք կարող են առարկել, որ այլ պետությունների քաղաքացիներն իրավասու չեն միջամտելու ՙօտար՚ երկրների գործերին: Իսկ դա նշանակում է, որ մենք զրկում ենք մեր հայրենակիցներին իրենց Հայրենիքը բարեկարգելու եւ անգամ սեփական միջոցների օգտագործումը վերահսկելու հնարավորությունից, այն դեպքում, երբ ինքներս պարբերաբար դիմում ենք նրանց հայրենասիրությանն ու գրպանների պարունակությանը:

Բայց, ի±նչ վատ բան կա մեր հայրենակիցների միջամտության մեջ, չէ± որ մենք խոսում ենք ազգային պետություններ կերտելու մասին, իսկ ազգը պետություններն են` Սփյուռքի հավելմամբ:

Անցած տարիների ընթացքում մի քանի փորձ է արվել միավորելու կուսակցական եւ անգամ գաղափարախոսական հատկանիշներով բաժանված սփյուռքյան կազմակերպությունները: Երեւանում երեք անգամ կայացել են համահայկական համաժողովներ, Ռուսաստանի հայերի միության նախագահը նախաձեռնել էր Համաշխարհային հայկական կոնգրեսի ստեղծումը, բայց այդ հավաքների մասնակիցները սահմանափակվել են Հայաստանի, Արցախի ու Սփյուռքի եռամիասնության մասին վերամբարձ խոսքերով եւ ապա վերադարձել տուն:

Այս գարնանը ԱՄՆ-ում փորձ է արվել համահայկական համաժողով ստեղծելու, որի ընթացքում, թերեւս առաջին անգամ, բարձրացվել է Սփյուռքի` Հայաստանի քաղաքական կյանքին ինստիտուցիոնալ կերպով մասնակցելու հարցը: Առաջ է քաշվել մի քանի առաջարկություն, այդ թվում եւ` մշտապես գործող ու խորհրդատվական կամ դիտորդական իրավասություններով օժտված Համահայկական կոնգրես ստեղծելու վերաբերյալ: Հնչել է նաեւ Հայաստանի խորհրդարանում սփյուռքահայ կազմակերպությունների համար տեղեր հատկացնելու առաջարկը:

Սույն թվականի սեպտեմբերի 19-20-ին Երեւանում տեղի է ունեցել Հայաստանի Սփյուռքի նախարարության կազմակերպած եւս մի համաժողով: Համաժողովից հետո ի հայտ են եկել տեղեկություններ` Հայաստանի խորհրդարանում Սփյուռքի ներկայացուցիչների համար քվոտաներ տրամադրելու վերաբերյալ, թեեւ չէր խոսվում որեւէ կոնկրետ մեխանիզմի մասին: Այսուհանդերձ` ակնհայտ է, որ հարցը ձեռք է բերել օպերատիվ լուծումներ պահանջող արդիականությունը:

Ինչո±վ է պայմանավորված այս հարցի արդիականացումը: Հայաստանում եւ Արցախում առկա խնդիրներից Սփյուռքը լռելյայն մեկուսացնելու համապատկերին (մեր երկու պետությունների մասին Սփյուռքում խոսում էին այնպես, ինչպես մահացածների մասին կխոսեին` ՙկամ լավ, կամ` ոչինչ՚) վերջին տարվա ընթացքում տեղի են ունեցել մի շարք իրադարձություններ, որոնք ապացուցել են, որ պետությունը չի կարող լուծել համազգային խնդիրներ առանց Սփյուռքի հետ խորհրդակցելու:

Առաջին անգամ երեւույթն ի հայտ է եկել այն ժամանակ, երբ Հայաստանի նախագահ Սերժ Սարգսյանը, հետեւելով Մոսկվայի ՙխորհրդին՚, որոշել է Թուրքիային հաշտություն առաջարկել: Այդ հաշտությունը ենթադրում էր ազգային տարողության մի շարք այլափոխություններ եւ վերաբերվում էր բոլորովին ոչ միայն Հայաստանի բնակիչների շահերին: Մասնավորապես, հաշտության շրջանակներում նախատեսվող Թուրքիայի սահմանների ճանաչումը եւ Հայոց Ցեղասպանության միջազգային ճանաչումից հրաժարումը հայ ժողովրդին զրկում էին դարավոր պահանջատիրությունն իրականացնելու եւ հատուցում ստանալու իրավունքից: Բացի դրանից, հաշտությունը ենթադրում էր զիջումներ նաեւ արցախյան հիմնահարցում եւ դա դարձյալ վերաբերվում էր ոչ միայն Հայաստանի քաղաքացիներին:

Եվ Սփյուռքն, առաջին անգամ լինելով, ցույց է տվել, որ մտադիր չէ հրաժարվել իր իրավունքներից` ի շահ Հայաստանի իշխանությունների վարած քաղաքականության: Շատ երկրներում տեղի են ունեցել բազմահազար ցույցեր, Բեյրութում եւ Փարիզում Սերժ Սարգսյանին ընդունել են ոչ այնպես, ինչպես վայել է ընդունել ազգային պետության նախագահին: Ազգային պահանջատիրությամբ հանդես եկող եւ համաշխարհային հայության նշանակալից մասին միավորող Դաշնակցությունը Հայաստանում դուրս եկավ իշխանական կոալիցիայից: Այս ամենն ազդել է Հայաստանի իշխանությունների վրա, որոնք չհամարձակվեցին գնալ ակնբախ զիջումների, որի արդյունքում էլ երկու երկրների ԱԳՆ ղեկավարների ստորագրած հայ-թուրքական արձանագրությունները տապալվեցին, իսկ Թուրքիան դրա մեջ մեղադրեց Սփյուռքին:

Սակայն արդեն այդ ժամանակ պարզ դարձավ, որ Սփյուռքը չունի լծակներ Հայաստանի իշխանությունների վրա ազդելու համար, քանի որ հայտնի չէ` կկարողանա±ր, արդյոք, Սփյուռքը ՙհետ պահել՚ Սերժ Սարգսյանին, եթե աշխարհաքաղաքական ՙփասյանսն՚ այլ կերպ դասավորվեր:

Երկրորդ ուշագրավ դեպքը տեղի է ունեցել սեպտեմբերի սկզբներին, երբ հայտարարվել է, որ սեպտեմբերի 24-ին Սերժ Սարգսյանը Լոս-Անջելեսում կազմակերպում է Հայաստանի անկախության 20-ամյակին նվիրված ընդունելություն: ՀՅԴ Արեւմտյան Ափի կենտրոնական կոմիտեն անսպասելիորեն հանդես է եկել աննախադեպ խիստ հայտարարությամբ, հրաժարվելով մասնակցել Սերժ Սարգսյանի կազմակերպելիք ընդունելությանը: Թեեւ ընդդիմադիր ներկայացող հայաստանյան Դաշնակցությունը պահպանում է ՙկոռեկտության՚ սահմանները, ՀՅԴ ամերիկյան կենտրոնական կոմիտեն խստագույնս դատապարտել է ներկա իշխանության քաղաքականությունը` մեղադրելով վերջինիս օլիգարխացման, տնտեսության եւ քաղաքականության մենաշնորհայնացման, կոռուպցիայի եւ այլ մեղքերի մեջ:

Դա, թերեւս, Հայաստանի իշխանությունների վարած քաղաքականության մեջ սփյուռքյան կազմակերպության հրապարակային միջամտության առաջին նախադեպն էր:  Սակայն այս հայտարարությունը չի սատարվել կուսակցության այլ մարմինների, այդ թվում եւ Հայաստանյան մարմնի, ոչ էլ այլ քաղաքական եւ հասարակական կազմակերպությունների կողմից: Եվ քանի որ Սփյուռքը չունի հայաստանյան իշխանությունների վրա ներազդելու ինստիտուցիոնալ լծակներ, խնդիրը կարգավորվել է ՙավանդական՚ եղանակով` շատ չանցած նույն Կենտրոնական կոմիտեն հայտարարություն է տարածել, որի մեջ ասվում էր, թե ընդունելությունը կազմակերպվում է ոչ թե Սերժ Սարգսյանի, այլ անկախության հոբելյանի պատվին, ուստի եւ որոշվել է ընդունելությանը մասնակցել:

Կասկած չկա, որ Սերժ Սարգսյանը դաշնակցականներին մոլորյալ որդիների պես կընդունի, բայց նա ամեն րոպե պետք է սպասի Սփյուռքի հետաքրքրության նորանոր դրսեւորումների` Հայաստանում իշխանության վարած քաղաքականության հանդեպ:

Երկար սպասելու կարիքը չեղավ: Սեպտեմբերի 19-ին Մեծի Տանն Կիլիկիո կաթողիկոս Արամ Ա-ն համահայկական համաժողովում մեղադրել է Հայաստանի իշխանություններին արտագաղթին նպաստելու եւ երկիրն ամայացնելու քաղաքականություն վարելու մեջ: Նրան չեն զորակցել ո°չ Ամենայն Հայոց Գարեգին Բ կաթողիկոսը, եւ ո°չ էլ հավաքված կազմակերպությունների ղեկավարները: Բայց ոչ ոք չի վիճարկել Հայաստանից դուրս բնակվող կաթողիկոսի իրավունքը` երկրի ներքին գործերի մեջ ՙմիջամտելու՚ մեջ:

Ինչո±ւ Սփյուռքին չի հաջողվում ձեռք բերել լծակներ Հայաստանում եւ Արցախում որոշումների ընդունման վրա: Շատերը կարծում են, որ խնդիրը հենց Սփյուռքի այլազանության մեջ է, որի պատճառով նա ընդունակ չէ ոչ միայն համաձայնեցնել ինչ-ինչ մեխանիզմներ, այլեւ անգամ նման լծակներ ունենալու անհրաժեշտությունը: Ոմանք էլ պնդում են, որ խոչընդոտը համապատասխան միջազգային նախադեպի բացակայությունն է: Մեզ էլ թվում է, որ խնդիրն, այնուամենայնիվ, բուն Հայաստանում է:

Արդյո±ք Հայաստանի իշխանությանն անհրաժեշտ է վերազգային մի մարմին, որը կսահմանափակի իր ազատության ընդգրկույթը: Հայաստանյան իշխանությունն ակնհայտորեն պատրաստ չէ բացել պետությունն ազգի առջեւ, առավել եւս` վերջինիս հետ իշխանությամբ կիսվել: Ոչ ոքի համար գաղտնիք չէ, որ Հայաստանում եւ Արցախում նախագահական իշխանությունը համարյա բացարձակ է, իսկ խորհրդարանն ու պետական մյուս հաստատություններն ունեն անվանական դերակատարություն` ոչ հավասար հիմունքներով մասնակցելով պետական որոշումների ընդունմանը: Հայ քաղաքական գործիչները խոստովանում են, որ առանց նախագահի չեն լուծվում անգամ աննշան հարցեր: Այս համապատկերին հազիվ թե նախագահն սկսի խթանել իր քաղաքականության վրա ազդեցության լծակի ձեւավորումը:

Սակայն ներկա պայմաններում, երբ Հայաստանում ընդդիմությունը չափազանց թույլ է որոշումների ընդունման վրա ազդելու եւ քաղաքական առաջնահերթությունները որոշելու հարցում, Սփյուռքի` ազգային հարցերի լուծմանը մասնակցելու նախանձախնդիր պահանջը կարող է լուրջ դերակատարություն ունենալ: Խորհրդատվական սփյուռքյան մարմնի ձեւավորումը կարող է ոչ միայն հավասարակշռել որոշումների ընդունման ավտորիտար եղանակը, այլեւ պատվաստել նոր մշակույթ` խթանելով նաեւ մյուս պետական հաստատությունների` խորհրդարանի, դատարանների, քաղաքացիական հատվածի ու մամուլի անկախությունը: